Nederlands... met naamvallen


#1

De Nederlandse taal kent nog enkele sporen van oude naamvallen. Van oudsher zijn er in het Nederlands de volgende vier naamvallen te onderscheiden:

  • Nominatief: De koningin houdt de troonrede
  • Genitief: Hij is commissaris der Koningin.
  • Datief: Hij gaf aan den ouden man twee muntstukken.
  • Accusatief: De veldwachter richtte zich tot den ouden man.

In de hedendaagse Nederlandse standaardtaal worden de genitief-, datief- en accusatiefvormen nauwelijks meer gebruikt. Toch bestaan er nog steeds naamvallen in vaste combinaties, zoals ‘Het Koninkrijk der Nederlanden’, of bij gezegdes zoals ‘Ledigheid is des duivels oorkussen’.

De voorgeplaatse genitief kom je nog wel tegen bij ‘Anna’s fiets’, of ‘Frankrijks president’, terwijl je de nageplaatste genitief herkent in bijvoorbeeld ‘de tand des tijds’.

Enkele Nederlandse naamvallen in vaste combinaties: (Aanvullen? Ja graag!) :wink:

Ten aanzien van
Ten bate van
Op den duur
Ter ere van
Iets ten gehoren brengen
Ter gelegenheid van
In grote getale
Ten gevolge van
Van ganser harte
Ten hoogste
Ten einde raad
Ter waarde van
Ten westen van


#2

In het zweet mijns aanschijns (leer ik duits😉)
Ben ik mijn broeders hoeder?


#3

Af en toe lees ik nog het woordje ‘wiens’ - wessen.
Wiens boek is dit?
Is dat het kind, wiens moeder daar op de stoel zit?


#4

„In de loop der tijd” :stopwatch::date:


#5

“Iets ten tonele brengen” (opvoeren)


#6

te allen tijde


#7

Hier is een link.

http://taaladvies.net/taal/advies/tekst/77/vaste_combinaties_met_naamvallen_algemeen/


#8

Ik heb hier een vraag: Wanneer gebruik ik ‘ter’ en wanneer ‘ten’?

Ten westen van
Ten gevolge van
Ten hoogste

Ter gelegenheid van
Ter waarde van
Ter ere van


#9

Je stelt inderdaad een hele goede vraag, Verena.

‘Ter’ of ‘ten’ zijn eigenlijk samenvoegingen met een lidwoord. Vroeger was dat den of der. Vergelijk het maar met de Duitse samenvoegingen im (in dem) of ins (in das).

Ter = te der
Ten = te den

Omdat dit alleen werkt met de oude, niet meer gebruikte lidwoorden, zou ik dit snel weer vergeten en je vasthouden aan de nog bestaande vaste uitdrukkingen. Andrea’s link hierboven is daar prima voor.


#10

Bedankt Kitty,
nu weet ik wel, waar ten en ter vandaan komen. :grinning:


#11

Correct is: ten gehore brengen


#12

Om dat goed te doen moet je het woordgeslacht kennen: mannelijk, vrouwelijk of onzijdig. Maar geen Nederlander kent de geslachten nog; ze zijn ‘afgeschaft’.